Energietransitie

Wat wordt het winnende paard?

Nederland wil in 2030 49% minder en in 2050 zelfs 95% minder CO2 uitstoten. De winning van het Groninger aardgas stopt en het gebruik van fossiele energie moet drastisch omlaag, tot vrijwel nul in 2050. In het Bouw Idee Café van 21 december 2021 gingen we op zoek naar het alternatief voor gas. Aan tafel namens team waterstof: René Wit (o.a. H2Planet). Gideon Goudsmit (o.a. Energiek Amstelveen) gaat voor energiepositief wonen, Ferry van Wilgenburg schuift aan namens de Noord-Hollandse Duurzaamheids Alliantie en Adrie Umans (Royal HaskoningDHV) komt onder andere vertellen over zijn plannen met restwarmte uit de Ketheltunnel.

De video hierboven is een compilatie van de uitzending. Wil je liever de gehele uitzending bekijken? Klik dan hier voor die video.

Twee toekomstscenario’s

In de toekomstverkenning Nu Bouwen aan Morgen worden voor de energietransitie twee richtingen geschetst: een centrale aansturing van verduurzaming, waarbij de overheden en netbeheerders op dwingende wijze bepalen hoe en volgens welke planning de energietransitie in de gebouwde omgeving zal verlopen. Er wordt volop ingezet op de aanleg van collectieve infrastructuur, maar ook het blijvend gebruik van het gasnet. Met het kersverse regeerakkoord wint dit vooruitzicht aan kansen. En dan is er nog toekomstbeeld B: Innovatie van onderop. De wijkaanpak op basis van innovaties in energie- en warmtetechniek, marktaanbod en financiële constructies staan centraal in deze aanpak. De innoverende initiatieven komen van onderop en worden lokaal georganiseerd door het hele land. Ook hiervoor valt het nodige te zeggen, blijkt uit de vele initiatieven die er al zijn.

schermafbeelding-2021-12-21-om-214146

Stapelen van deeloplossingen

Is dé oplossing er eigenlijk al? Jazeker, zegt Gideon Goudsmit, maar het zijn een heleboel oplossingen samen. En vaak nog gedecentraliseerd ook. Dat beaamt ook René Wit, die in het Tiny Waterstof House Hoogeveen waterstof toepaste dat ’s zomers wordt opgewekt door zonnepanelen en ’s winters via een brandstofcel wordt omgezet in energie voor een warmtepomp. De brandstofcel zorgt bovendien voor restwarmte.

Een kring van elkaar versterkende oplossingen dus. En, zo vult bouwer Ferry van Wilgenburg aan, zo moet het ook zijn in de samenwerking. Partijen moeten gebruik maken van elkaars kennis. En ook opdrachtgevers en overheden moeten aan de bak: “De vraag om duurzaamheid moet al vroeg in het traject worden meegenomen, in de tenderfase. En bouwers belonen voor het inbouwen van duurzaamheid.” zegt Adrie Umans.

“Het terugverdienmodel gaat niet altijd over geld.”

schermafbeelding-2021-12-21-om-214232

Een goed voorbeeld

Ook Gideon Goudsmit is van het stapelen van oplossingen. Van triple vacuümglas van 8 millimeter dik tot waterbesparende douchekop en van warmte opslaan in water onder zijn project Energiek Amstelveen - hij zet alle middelen in om een gebouw te realiseren dat het hele jaar door draait op zelf opgewekte energie. Een voorbeeldproject, want “goede voorbeelden worden altijd gevolgd.”

“Respect tussen stropdas en stalen neus.”

schermafbeelding-2021-12-21-om-220120

Samenwerken aan verandering

Bouwer Ferry van Wilgenburg startte met twee andere partijen de Noord-Hollandse Duurzaamheids Alliantie. De energietransitie draait wat hem betreft om samenwerken, elkaar respecteren en stimuleren. Partijen onderling, maar vooral ‘de stropdassen’ en ‘de stalen neuzen’.

 

In Nederland jagen de hoge gasprijzen nu de energietransitie aan. Het wiel per woning uitvinden hoeft daarbij volgens hem niet. Van Wilgenburg ziet vooral brood in een contingentenaanpak. Setjes van vergelijkbare woningen waar dezelfde verduurzamingsoplossing op toepasbaar is.

“Bestaande systemen beter inzetten”

schermafbeelding-2021-12-21-om-220752

Infra anders gebruiken

Adrie Umans is letterlijk afgestudeerd op restwarmte. En daarvan is er genoeg in de infra. Met een terugverdientijd van 7 jaar is restwarmte uit tunnels een interessante oplossing, een infra-oplossing bovendien. Passerende auto’s geven warmte af, die je kunt opslaan in de bestaande bluskelders. De Ketheltunnel kan zo 1.000 woningen verwarmen. Zo krijgt een tunnel een extra functie: meer waar voor het (overheids-)geld.

img-1903

Waterstof als energiebron én opslag

Ook René Wit ziet de voordelen van restwarmte. De brandstofcel die energie opwekt uit waterstof in het Tiny Waterstof House Hoogeveen geeft ook warmte af, die weer gebruikt wordt voor het efficiënter maken van de warmtepomp. Waterstof is voor hem niet alleen een energiebron, maar ook een opslagmogelijkheid voor bijvoorbeeld zonne-energie. Een vervanger van de batterij dus.

Mogelijkheden en middelen

Wat moet de bouw kunnen, waar moet het onderwijs op sturen? Opslag, zeggen de tafelgasten. Het onderwijs en de bouw moeten bovendien begrijpen wat duurzame energie is en wat je ermee kan doen. En breder kijken: de zuurstof die vrijkomt bij het maken van waterstof, kun je hergebruiken in de zorg. Dat maakt het financiële plaatje direct anders. Van Wilgenburg: “Ook als bouwbedrijf moet je meeveranderen. Als bouwer heb je niet vanzelfsprekend de leiding in een samenwerking.”

Meer dan geld

En dan zijn er nog de kosten. Maxime Verhagen vindt dat we afscheid moeten nemen van het idee dat je de kosten van verduurzaming zou moeten terugverdienen. Hij vindt daarin Goudsmit aan zijn zijde. Maar dat wil niet zeggen dat een woning meer moet kosten, zegt Van Wilgenburg: “Als we verspilling en faalkosten reduceren, kunnen we dat geld prima inzetten voor de duurdere oplossingen.” En – zo zijn alle aanwezigen het eens – alles gebruiken wat er is. Werkwijzen en technieken aan elkaar koppelen, en de werkvloer en het onderwijs daarin meenenemen. Dan maken we samen een succes van de energietransitie.

Meer over energietransitie en -infrastructuur

 

© Koninklijke Bouwend Nederland