Omgaan met water

Bouw Idee Café | 23 november 2021

In deze editie van het Bouw Idee Café | Nu Bouwen aan Morgen bespreekt gastheer Arjan Walinga samen met Sabrina Helmyr (Arcadis), Nina Aalbers (Architectuur MAKEN), Patrick Ubags (Van Wijnen Sittard) en Mario Jacobs (Aa en Maas) het belang van vooruitkijken op de problemen die water met zich meebrengt. Want waarom hebben wij als waternatie het probleem in Valkenburg en omstreken niet op tijd kunnen signaleren? En belangrijker nog, wat kan de bouw doen om dit in de toekomst te voorkomen?

De video hierboven is een compilatie van de uitzending. Wil je liever de gehele uitzending bekijken? Klik dan hier voor die video.

De zeespiegel stijgt en tegelijkertijd zijn er watertekorten. Hoe houden we met elkaar het hoofd boven water? Kunnen we de strijd winnen en tegen welke prijs?

Was Valkenburg te voorkomen?

Patrick Ubags, werkzaam bij Van Wijnen Sittard, woont zelf in het pittoreske Valkenburg. Toen hij samen met zijn vrouw naar huis reed, zagen ze op de bewuste rampdag hier en daar het water hoog staan. Tegen elkaar zeiden ze: ‘Daar zullen vast wat problemen van komen’, niet wetende dat een overstroming als deze het gevolg zou zijn. ‘Een drama heeft plaatsgevonden, gelukkig kunnen we het allemaal navertellen. Maar hoe hebben we dit niet kunnen zien aankomen?’

imgl7363

Extreme hoeveelheid water

Mario Jacobs, dijkgraaf voor Aa en Maas, haakt daar vanuit zijn perspectief op in. Zijn collega’s hebben namelijk alles gedaan om de schade zoveel mogelijk te beperken. De waterschappen hebben ervoor gezorgd dat de dijken versterkt werden en hebben de stuwen opengezet, alle manschappen stonden klaar. Maar het was niet genoeg om de 3 miljoen liter water die per dag door de rivieren kwam te verwerken. ‘De bui die alles heeft aangericht hing zeer lokaal en was niet vooraf te voorspellen.’

Wie is verantwoordelijk?

Door overvloedige regenval afgewisseld met droogtes, kunnen meer van dit soort dramatische problemen ontstaan. Als de zeespiegel verder stijgt, redden we het niet alleen met dijken. Bouwen op terpen of palen? Huizen die drijven als het water hoog komt? Wie heeft of neemt de regie? ‘Dit soort opgaves zijn van ons allemaal. Dit moeten we echt met elkaar doen.’ Een resoluut antwoord van zowel de tafelgasten als de stemmers op de online poll.

Laat water sturend zijn

Water is van ons allemaal, vindt ook Sabrina Helmyr, commercieel directeur Water bij Arcadis. Met een team knappe koppen kijkt zij naar een leefbare toekomst met water. ‘Water is een heel complex onderdeel van ons land. We hebben het over rivieren, zeespiegelstijging en regenstormen, maar elke stad en regio heeft zijn eigen issues. Er is geen oplossing die voor iedereen toepasbaar is. De bouw en infra moeten uiteraard keihard meedoen, maar ook de landbouw en het natuurbeheer hebben een rol te spelen. Een oplossing voor de landbouw zou zijn om horizontaal te ploegen en het organische materiaal zoals bladresten in het bovenste deel van de grond te verwerken. De structuur wordt dan veel beter, zodat er meer water opgeslagen kan worden in de grond.’ Maar Sabrina geeft ook aan dat over alles goed nagedacht kan worden. ‘Bosaanplanting zou een zeer positieve oplossing zijn voor waterhuishouding. Maar, ook hier moet alles goed overwogen worden. Op de Veluwe zijn de loofbossen vervangen door naaldbossen. Naaldbomen gebruiken juist weer heel veel water, wat weer kan zorgen voor droogte.'

nina-sabrina

Bouwen met water

Nina Aalbers, architect bij Studio Architectuur MAKEN, zoekt dagelijks naar solide oplossingen. Ze maakte samen met haar team een plan om het waterprobleem van een zeer laaggelegen wijk in Rotterdam op te lossen: de wijk veranderen in een moeras en op termijn een meer. Uiteraard wel op een manier dat mensen daar kunnen blijven wonen.

‘Het ecosysteem is uit balans en daar kunnen we met de woningbouw op inspelen. Breng biodiversiteit terug in de gebouwen, maak ze drijvend zodat ze opgewassen zijn tegen de stijgende waterpeil en gebruik zo min mogelijk daadwerkelijke grond bij het bouwen, zodat het water de aarde in kan stromen. We moeten op zoveel mogelijk manieren bekijken hoe we het water niet in het riool laten stromen, maar juist vasthouden. Denk dan aan groene dakgoten of aan minder tegels op de grond. We moeten meer op zoek naar creatieve combinaties, daar is bewustwording heel belangrijk.’

Hoogste tijd voor actie!

Eindconclusie van het verhaal? Water is complexe materie, waar we allemaal wat mee moeten. Zeker bouwers die iets willen neerzetten wat meerdere decennia meekan.

websitebanner-nbam-oost-bouwmiddelgroot-002

Toekomstverkenning Nu Bouwen aan Morgen

Stel: de overheid dwingt een verplaatsing naar – en bouwen in – de hooggelegen delen van Nederland af. Men beperkt daarnaast het bouwen in het westen van het land vooral tot nieuwe waterwerken, zoals dijken. Er wordt grootschalig geïnvesteerd in watermanagement en mobiliteit. Wat betekent dat dan voor de bouw?

Bekijk de toekomstscenario's
© Koninklijke Bouwend Nederland